woensdag, augustus 31, 2005

Epilepsie

Een nieuwe techniek om de hersenen te scannen, ontworpen door Australische wetenschappers, kan uitzoeken of patiënten in aanmerking komen voor een operatie die de aanvallen kan doen ophouden. Met de nieuwe technologie kunnen dokters tot nog toe onvindbare schrammen, die zeer hardnekkige epilepsie veroorzaken, op de hersenen zien. Hardnekkige epilepsie kan niet behandeld worden met medicatie.

Hoewel er een slaagkans van 80 procent is bij een operatie, worden er momenteel niet veel patiënten in aanmerking genomen voor de behandeling. Deze nieuwe scanmethode zal echter veel meer gevallen kunnen opsporen die wel degelijk in aanmerking komen.

Mensen die lijden aan epilepsie ondergaan gewoonlijk een mri-scan en krijgen vervolgens levenslang medicijnen voorgeschreven om de aanvallen onder controle te houden of, in uitzonderlijke gevallen, ze worden geopereerd om beschadigd hersenweefsel te verwijderen.

De bestaande mri-scans ontdekken echter niet altijd de exacte locatie en omvang van de schrammen op de hersenen, wat het erg moeilijk maakt voor dokters om te beslissen of er geopereerd moet worden of niet. De nieuwe technologie laat toe om veel gedetailleerder naar de hersenen te kijken.

dinsdag, augustus 30, 2005

Antioxidanten in koffie

Vergeet fruit, groenten en groene thee. Volgens in de VS uitgevoerd onderzoek krijgt het gemiddelde Amerikaanse lichaam de meeste antioxidanten binnen via koffie. Op nummer twee en drie in het lijstje staan zwarte thee en bananen.

“Toch zijn fruit en groenten nog steeds de gezondste voedingswaren”, waarschuwt onderzoeker Joe Vinson.

Het verhaal is gekend: wie de nodige hoeveelheid antioxidanten in het westerse lijf wil, eet fruit en groenten en drinkt sloten thee. Op die manier beperken vitamines de schadelijke werking van vrije radicalen in het lichaam. Tot daar de theorie. Wetenschappers vergeleken de antioxidante inhoud van meer dan 100 verschillende voedingsproducten, zoals groenten, olie, drank, noten en fruit. Die informatie werd gekoppeld aan gegevens van het Amerikaanse Department of Agriculture over de bijdrage van elk product aan het Amerikaanse dieet. En zowaar: koffie, zowel met als zonder cafeïne, is nummer één als het op de introductie van antioxidanten aankomt.

“De Amerikanen halen de meeste antioxidanten uit hun dagelijkse koppen koffie”, zegt onderzoeksleider Joe Vinson van de Scranton University in Pennsylvania.

Hij is de man die vijf jaar geleden de wereld verbaasde met de boude bewering dat vooral donkere biersoorten volop antioxidanten bevatten. Prima is dat tegen vrije radicalen, de moleculen die de cellen beschadigen en het lichaam doen verouderen. Bleek (Foto Thomas Vanhaute) (Foto Thomas Vanhaute) dat de arteriosclerose van hamsters die twee biertjes per dag kregen voor de helft was afgenomen.

Voor de Belg betekent het onderzoek op het eerste gezicht prima nieuws, want die dronk in 2001 gemiddeld zo'n 135 liter koffie.

En de drank is aan een herwaardering toe. Vroeger al wezen verschillende studies op de positieve gevolgen van koffie. Wie elke dag drie kopjes drinkt, loopt de helft minder kans op een levercirrose, bleek uit een Noorse studie.

Koffiedrinkers hebben ook minder kans op galstenen, bepaalde soorten kanker, zelfmoordneigingen, jetlag, astma, diabetes type 2 en zelfs de ziektes van Alzheimer en Parkinson. Professor Peter Martin, leider van het Instituut voor de Studie van Koffie aan de Vanderbilt University, wees er enkele jaren ge leden op dat het lang heeft ge duurd eer we de weldadige eigenschappen van koffie begonnen te ontdekken. “Mensen die geen koffie drinken, blijken bij bepaalde ziekten kwetsbaarder te zijn”, aldus Martin. Tot voor kor spitste onderzoek zich vooral toe op de cafeïne, die onder meer met positieve resultaten gebruikt wordt in pijnstillers, maar mensen ook prikkelbaar maakt en uit de slaap kan halen.

Alle koffiesluizen opendan maar? Dat nu ook weer niet. Professor Joe Vinson raadt mensen aan om maximaal twee koppen koffie per dag te drinken. En zeker de voordelen van vers fruit en verse groenten niet uit het oog te verliezen. “Want spijtig genoeg eten we nog steeds te weinig fruit en groenten.”

maandag, augustus 29, 2005

Pijnstillers

De pijnstiller is veruit het populairste geneesmiddel in ons land. Samen consumeren de Belgen er op jaarbasis zo’n 20 miljoen van. Dat blijkt uit cijfers van de Algemene Vereniging van de Geneesmiddelenindustrie, die De Morgenkon inkijken. Van de populairste pijnstiller, Dafalgan, gaan er maar liefst 8 miljoen doosjes per jaar over de toonbank van de apotheek en daarmee is het het best verkopende geneesmiddel van het land.

De opvolgers doen het veel minder goed: van de volgende in de rij, Perdolan, worden 4 miljoen doosjes per jaar verkocht en van Neurofen iets meer dan 2 miljoen. Hoewel Aspirine steeds minder wordt aangeraden, wegens de verhoogde kans op maagbloedingen, verkoopt het product toch 1.800.000 doosjes.

Belgen slikken overigens meer pijnstillers dan Nederlanders en Fransen, maar dat heeft volgens Dirk Boeckx, secretaris-generaal van de Algemene Pharmaceutische Bond, niets te maken met onze kleinzerigheid. Eerder het omgekeerde is waar: “Belgen nemen een pijnstiller en gaan werken. Nederlanders zieken een dagje uit.”

Het is niet omdat we veel pijnstillers slikken, dat we weten welke de beste zijn. “Belgen maken vaak gebruik van een huisapotheek, waarin ze een aantal medicijnen opslaan om te gebruiken wanneer nodig.” Maar de ene pijn is de andere niet en voor pijnstillers geldt hetzelfde.

zondag, augustus 28, 2005

Ontharing met laser

Dermatologen krijgen steeds meer patiënten over de vloer die littekens, brandwonden of infecties hebben overgehouden aan een ontharing door een schoonheidsspecialist.

De behandeling gebeurt sinds een aantal jaar steeds meer met laser of Intensive Pulse Light-techniek (IPL) en die technieken zijn volgens de Federatie voor Dermatologen niet geschikt voor medisch onbevoegden, zoals schoonheidsspecialisten.

Vooral de IPL-behandeling is populair bij cosmetische instituten. De toestellen zijn goedkoper en makkelijker te gebruiken dan de omslachtige laser. “Maar om de behandeling tot een goed einde te brengen is kennis van de huid nodig en die hebben schoonheidsspecialisten niet”, stelt dermatoloog Tomas Maselis.

In zijn praktijk ziet hij steeds vaker mensen terugkomen van een ontharingsbehandeling die daar letsels aan hebben overgehouden. “Meestal gaat het om littekens en brandwonden, maar er zijn ook ernstigere zaken.”

Zo zijn er schoonheidsspecialisten die melanomen kleurloos maken met een laser. “De kanker groeit verder zonder dat je het ziet.”

De federatie stelt nu voor esthetische behandelingen met laser onder medisch toezicht te brengen. “We willen vooral dat de klanten vooraf gecontroleerd worden op huidkanker.”

De federatie richt haar klacht in een brief aan de minister voor Volksgezondheid Rudy Demotte. “Om een spuitje te mogen zetten moet je een A1-diploma verpleging hebben. Om een gevaarlijk toestel als een laser te gebruiken niet.”`

John Boeckx, voorzitter van de Beroepsvereniging voor Bio-esthetiek en Kosmetologie, schaart zich achter het voorstel van de beroepsvereniging voor dermatologen. De vereniging heeft al verschillende initiatieven genomen om hun leden op de ge varen van een laserbehandeling te wijzen. “We raden het iedereen ten stelligste af, maar we kunnen natuurlijk niemand tegenhouden.”

Het Antwerps cosmetisch instituut New Creation biedt sinds een jaar “de ideale, veilige, pijnloze en definitieve ontharing voor dames en heren” aan met IPL-behandeling. De schoonheidsspecialisten die de behandeling uitvoeren, hebben een opleiding gekregen bij de levering door het farmaceutische bedrijf, Dutoit Medical, van anderhalve dag. Op vragen over foutgelopen behandelingen hebben ze geen commentaar. “Ik geef toe dat de opleidingen verre van voldoende zijn om de gemiddelde schoonheidsspecialiste duidelijk te maken wat de gevolgen kunnen zijn bij verkeerd gebruik, maar de vraag is er. Als wij het niet doen, doet iemand anders het”, aldus Dutoit, zaakvoerder van het bedrijf. Elk jaar verkoopt hij ongeveer vijftien IPLstralers aan schoonheidsspecialisten.

Tegen het voorstel van de vereniging voor dermatologen heeft Dutoit geen bezwaar. “Als de behandeling onder medisch toezicht komt, voorzie ik dat de vraag ook zal stijgen en dat is goed nieuws voor ons.”

zaterdag, augustus 27, 2005

Ontstekingsremmers

Na de veroordeling van de pijnstiller Vioxx in de VS kunnen de farmaceutische firma Merck&Co nog 4.200 gelijkaardige zaken wachten. Specialisten in België reageren afwachtend op de heisa rond de nog altijd populaire pijnstiller Vioxx. ‘Toen Vioxx in België uit de handel werd gehaald, was er bij mijn patiënten eerder ontgoocheling dan angst’, zegt Johan Waes, reumatoloog en voorzitter van de Vlaamse Reumaliga. Het farmaceutisch bedrijf Merck&Co moet een schadeclaim van 208 miljoen euro aan de Texaanse Carol Ernst betalen (DM 22/8).

Vioxx werd na vijf jaar uit de handel gehaald door de farmaceutische multinational Merck&Co.

Het behoort tot de zogenoemde ‘coxibs’, die aan reumapatiënten worden voorgeschreven.

Deze ontstekingsremmers hebben als voordeel dat zij minder agressief zijn voor de maag. In 2004 gebruikten circa 163.000 mensen coxibs in België. “Toen Vioxx uit de handel werd gehaald, was er bij mijn patiënten eerder ontgoocheling dan angst of verontwaardiging over de risico’s op cardiovasculaire aandoeningen.

Veel patiënten, die de klassieke ontstekingsremmers niet verdragen, aanvaarden het risico van deze coxibs. Drie vierde van mijn patiënten die Vioxx gebruikten, is dan ook overgeschakeld op andere coxibs zoals Celebrex of Arcoxia.”

Volgens cijfers van het ministerie van Volksgezondheid heeft Vioxx in België twaalf dodelijke slachtoffers gemaakt, naast 357 patiënten met zware ongewenste neveneffecten.

Dokter Dirk Van Duppen berekende dat 693 mensen een hartinfarct hebben opgelopen ten gevolge van het medicijn, waarvan 346 met een fatale afloop. De cijfers van Van Duppen zijn gebaseerd op een extrapolatie van Amerikaanse cijfers. Harry Dewitte, medewerker van Dirk Van Duppen: “Het is een schande dat het ministerie die lage sterftecijfers durft te publiceren.” Johan Waes spreekt de cijfers van Van Duppen tegen.

“Waarschijnlijk zijn er meer mensen gered door het gebruik van de coxibs van een dodelijke maagbloeding die men kan krijgen door het gebruik van de klassieke ontstekingsremmers dan er gestorven zijn aan coxibs.”

Ook reumatologe Griet De Brabanter van AZ St-Lucas in Brugge blijft genuanceerd: “Het is heel moeilijk om de doodsoorzaak van een hartinfarct vast te stellen. Het is een gemakkelijkheidsoplossing om het enkel en alleen op dit geneesmiddel te steken.”

Elders klinken evenwel andere stemmen, zij het off the record. “Er is geen reden om medelijden te hebben met Merck”, heet het bij een vooraanstaande bron uit het medische veld. “Dit gaat om een geneesmiddel waarvoor reusachtige middelen zijn ingezet voor het onderzoek, in de hoop een veelvoud daarvan te recupereren via de commercialisering.

Meestal gaat het goed voor de firma, maar bij Vioxx is het fout gegaan en zijn vervolgens onderzoeksresultaten gemanipuleerd.

Daarmee heeft Merck zijn geloofwaardigheid op het spel gezet.”

Het Emea, het Europees centrum voor geneesmiddelencontrole, heeft niettemin beslist om de coxibs niet uit de handel te nemen. Zij besloten om een extra waarschuwing op de bijsluiter aan te brengen en wijzen erop dat het niet mag worden voorgeschreven aan patiënten met cardiovasculaire aandoeningen of mensen met een verhoogd risico op deze aandoeningen. Ook het Amerikaanse antidrugsagentschap DEA en de autoriteiten in Canada hebben beslist dat het geneesmiddel weer op de markt mag met de nodige waarschuwingen.

Het doorslaggevende argument luidde dat ook andere medicijnen van dezelfde soort dezelfde ernstige gezondheidsrisico’s veroorzaken.

Professor reumatologie Verbruggen van het UZ Gent is ervan overtuigd dat de handel in Vioxx werd stopgezet nadat het voor andere indicaties werd gebruikt dan de oorspronkelijke.

“Dit geneesmiddel kan darmkankers uit poliepen met 50 procent verminderen als men het in heel hoge dosissen gebruikt. Bij dit gebruik heeft men hartinfarcten en herseninfarcten vastgesteld. Uit het profiel van Vioxx bleek van in het begin dat het trombose in de hart- en bloedvaten kon veroorzaken, maar dit gevaar bleek niet voldoende om het van de markt te houden. Met goede voorlichting en begeleiding is Vioxx een nuttig middel. Eigenlijk zijn alle coxibs in hetzelfde bedje ziek, het gaat om een zogenaamd klasse-effect.

Er moet gewoon voor opgelet worden dat bepaalde dosissen niet worden overschreden.”

Ook aan de studies die de schadelijke effecten van Vioxx aantonen, wordt getwijfeld. “Coxibs worden schadelijk bij hoge dosissen en na echt lang gebruik. In de studie over Vioxx zijn ongewoon hoge dosissen gebruikt, 50 mg tegenover 12,5 tot 25 mg in de dagelijkse praktijk. De firma was gewoon bang voor nog meer schadeclaims”, zegt ook De Brabanter.

In België wordt er niettemin een rem gezet op het gebruik van ontstekingsremmers.

Alle coxibs worden vanaf 1 september niet meer terugbetaald in België. Waes: “De coxibs zijn geen superieure behandeling en het is juist dat er te veel overgeschakeld is van de klassieke ontstekingsremmers naar deze nieuwere middelen.

Maar voor een aantal patiënten die de klassiekers al hebben geprobeerd, blijven deze middelen de enige uitweg. Die patiënten zijn echt ontredderd over de niet-terugbetaling.

Er wordt dan voorge steld om de klassiekers te gebruiken in combinatie met een maagbeschermer, maar dat kost evenveel als een coxib.”

vrijdag, augustus 26, 2005

Vliegangst

Luchthavenuitbater Biac heeft vergevorderde plannen om samen met luchtvaartmaatschappij SN Brussels Airlines (SNBA) en de UGent vanaf het najaar cursussen te organiseren om vliegangst te overwinnen.

,,We krijgen heel veel vragen naar dergelijke cursussen'', zegt Jan Van der Cruysse, woordvoerder van Biac. Hij beklemtoont wel dat de plannen vergevorderd zijn, maar dat de gesprekken met de twee partners in september nog moeten worden afgerond.

Op uitzondering van een aantal individuele psychologen biedt in ons land niemand dergelijke cursussen aan. In Nederland daarentegen zijn er verschillende organisaties die cursussen vliegangst aanbieden. Wijlen Sabena organiseerde vroeger ook al zogenaamde Fear of flying- seminars om mensen met vliegangst van hun fobie af te helpen .

,,Als wij het initiatief niet zouden nemen, zou wellicht iemand anders in het gat springen'', zegt Van der Cruysse nog. ,,Op deze manier kunnen we vermijden dat charlatans de markt naar zich toetrekken.''

Biac wil een hoogwaardig product afleveren dat wetenschappelijk zeer goed ondersteund is. Vandaar de samenwerking met de UGent. De vliegangsthazen die de cursus volgen, zullen niet alleen psychologische begeleiding krijgen, maar zullen ook vertrouwd gemaakt worden met de manier waarop een luchthaven en een luchtvaartmaatschappij werken om het vertrouwen aan te scherpen. De cursussen zullen hoogstwaarschijnlijk in groep gegeven worden.

Hoeveel de cursus zal kosten, is nog niet bekend. Biac moet nog uitrekenen hoeveel alles zal kosten, maar het zou niet de bedoeling zijn om er winst op te maken. De luchthavenuitbater ziet het meer als een dienstverlening aan mogelijke klanten. Elke potentiële klant die zijn angst overwint, is immers een bron van inkomsten voor de luchthaven en de luchtvaartmaatschappijen.

donderdag, augustus 25, 2005

Nachtwerk verhoogt kans op borstkanker

Vierentwintig uur per dag: we werken vandaag het etmaal rond. Maar dat dag-en-nachtregime heeft een boel nadelen. Zo waarschuwen onderzoekers van de Amerikaanse universiteit van Harvard ervoor dat vrouwen die nachtwerk uitoefenen een verhoogd risico op borstkanker lopen. Regelmatig late shifts kloppen vergroot de kans op infecties en ziektes met 50 procent.

Hoe meer nachtwerk, hoe hoger het risico, aldus de wetenschappers.

De voortdurende blootstelling aan kunstlicht is volgens hen een van de grote boosdoeners.

Vooral in fabrieken en in de transport- en communicatiesector worden er veel nachtelijke uren gesleten op de werkvloer.

De medische faculteit van de universiteiten van Harvard en Brigham analyseerde gegevens over meer dan tienduizend vrouwen, onder wie enkele honderden stewardessen en luchtvaartwerkneemsters.

Het resultaat?

Vrouwen die ’s nachts werken, krijgen tot anderhalve keer meer borstkanker dan vrouwen die hun baan overdag uitoefenen. De oorzaak daarvan?

Kunstmatige verlichting zou tot een grotere productie van oestrogenen leiden, zodat de vrouwelijke hormoonspiegel in de war raakt, zo beweren de artsen.

Het onderzoek, deze week in de European Journal of Cancer gepubliceerd, is een nieuwe reden tot ongerustheid over de langetermijngevolgen van nachtwerk. Niet alleen regelmatig nachtwerk, ook de continue afwisseling tussen dag- en nachtshifts blijkt slopend te zijn voor de gezondheid. Toch draait de economie steeds vaker 24 uur per dag. Call-centers worden nu permanent bemand en een groot deel kleinhandels en entertainmentfaciliteiten zijn het etmaal rond open. Eerdere studies toonden al aan dat nachtwerk een verhoogd risico op hartkwalen en depressie veroorzaakt.

Het zou zelfs schadelijker zijn dan een pakje sigaretten per dag.

Daarenboven raakt de hormoonhuishouding van nachtwerkers helemaal ontregeld.

Het hormoon melatonine wordt door ons lichaam normaal ’s nachts vrijgegeven en regelt onder meer de slaappatronen.

Vrouwen die ’s morgens een hoge hoeveelheid melatonine hebben, zijn minder vatbaar voor borstkanker. Maar als de gewone melatoninecyclus in een vrouwenlichaam wordt onderbroken – mogelijk door de blootstelling aan kunstlicht – zal dat lichaam als tegenreactie veel meer oestrogenen aanmaken.

“We vonden significante stijgingen tot 48 procent bij vrouwen die ’s nachts werken”, aldus de onderzoekers van Harvard.

“Werken bij kunstlicht tijdens nachtelijke uren, wanneer de productie van melatonine op haar hoogst is, vermindert sterk de hoeveelheid melatonine die wordt aangemaakt. En dat kan inderdaad meer borstkanker veroorzaken.”

woensdag, augustus 24, 2005

Hard werken is dodelijk

Twee onafhankelijke studies die zopas zijn verschenen stellen zware gezondheidsvragen bij het huidige werkritme.

De Amerikaanse universiteit van Harvard deed bij 10.000 vrouwen onderzoek naar het effect van nachtwerk. De onderzoekers waarschuwen ervoor dat vrouwen die ‘s nachts werken een verhoogd risico lopen op borstkanker.

Regelmatig late shifts kloppen vergroot bovendien de kans op infecties en ziektes met 50 procent.

Een tweede Amerikaanse studie toont aan dat wie langer dan veertig uur per week werkt zware problemen met de gezondheid krijgt. Verslaafden die er een werkdag van twaalf uur of meer op nahouden, lopen volgens het onderzoek 37 procent meer kans om ziek te worden. Meestal gaat het om bloed-en vaatziekten, depressies, gewrichtsproblemen, chronische infecties en diabetes.

dinsdag, augustus 23, 2005

Seroxat

Voor farmabedrijf Glaxo- SMithKline (GSK) dreigt het gerechtshof. Een Noorse metastudie heeft aangetoond dat de stof paroxetine, gebruikt in het antidepressivum Seroxat, ook bij volwassenen tot een serieuze toename van zelfmoordneigingen leidt.

In juni al daagde de staat New York GSK voor de rechter wegens het achterhouden van informatie daarover.

Seroxat, een populair antidepressivum, leidt tot een toename van zelfmoordneigingen onder patiënten.

Dat blijkt uit een metastudie van de universiteit van Oslo, waar zestien onderzoeken rond paroxetine opnieuw onder de loep werden genomen. Inclusief onder het tapijt geveegde gegevens. Volgens Ivar Aursnes & co. in het tijdschrift BMC Medicine ligt het aantal zelfmoordpogingen zevenmaal hoger bij patiënten hoger bij patiënten die Seroxat (in de VS Paxil) gebruiken dan bij patiënten die een placebo slikken.

Zelfmoordgedachten komen driemaal zo vaak voor bij patiënten die het medicijn gebruiken.

Gegevens daarover bleken daarover bleken al voor de introductie van het middel op de markt, begin jaren negentig, bekend.

Het debat rond het gebruik van selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI’s) zoals Seroxat (paroxetine, Paxil), Fevarin (fluvoxamine, fluvoxamine, Faverin, Luvox), Zoloft (sertraline, Lustral) en Cipramil (citalopram, Celexa), woedt sinds de jaren negentig.

Vanaf dan gingen de SSRI’s massaal benzodiazepinen (kalmeringsmiddelen zoals Valium en Librium) vervangen. Onafhankelijke wetenschappers waarschuwden wetenschappers waarschuwden toen al voor de vele zogezegd wetenschappelijke publicaties die door Big Pharma werden betaald, gedirigeerd en zo nodig gekuist.

Bovendien bleek dat vele zelfmoorden worden gepleegd door patiënten die al medisch behandeld worden behandeld worden of zijn. Vaak via cocktails van een SSRI, een benzodiazepine en een antipsychoticum.

Onlangs bleek na kritiek van patiëntenverenigingen dat Seroxat gevaarlijk kan zijn voor depressieve min-achtienjarigen. Uit de extra informatie die GSK aan de overheden moest geven bleek duidelijk de kwalijke nevenwerking.

Het bedrijf beweerde dat “er geen formele bewijzen zijn dat Seroxat tot zelfmoord leidt”. Nochtans was de firma al door een Amerikaanse rechter veroordeeld tot een boete van 6,4 miljoen dollar nadat een Seroxat-patiënt enkele familieleden vermoord had en vervolgens de hand aan zichzelf sloeg.

Verschillende Britse en Amerikaanse organisaties hebben gevraagd om stopzetting van de verkoop van het middel. GSK en de Britse geneesmiddelenautoriteit hebben het middel verdedigd. Volgens hen levert het antidepressivum meer voor- dan nadelen op. In ons land klaagde geneesmiddelenspecialist Dirk Van Duppen in zijn boek De cholesteroloorlog dit jaar de schandalige manier aan waarop het gevaar van Seroxat in het artsenblad Patient Care, Tijdschrift voor permanente medische vorming werd genegeerd. Voor de zoveelste keer was marketing belangrijker dan de gezondheid van de patiënt. In juni eiste de staat New York dat GSK alle studies over Seroxat zou vrijgeven waaruit bleek dat het niet veilig was voor jongeren.

maandag, augustus 22, 2005

Krokodillenbloed als antibioticum

Enkele wetenschappers zijn in de ban van de krokodil: ze nemen de geschubde reptielen gevangen om daarna bloedstalen af te tappen. In het krokodillenbloed hopen ze de bestanddelen te vinden voor een nieuw krachtig antibioticum.

Twee experts, de Australische Adam Britton en de Amerikaanse Mark Merchant, houden zich met het zaakje bezig. De laatste twee weken hebben ze de Australische deelstaat Northern Territory uitgekamd, op zoek naar zout- en zoetwaterkrokodillen.

Dat de vlijmscherp getande reptielen zeer snel en bijna zonder infecties van hun wonden genezen, is al langer bekend. Uit recente proeven bleek ook dat alligators sterke bacteriewerende stoffen in de aderen hebben.

Professor Merchant zegt dat er een rijk arsenaal van anekdotes bestaat die aantonen dat beide reptielsoorten immuun zijn voor bacteriële infecties. “Deze beesten zijn enorm gesteld op hun territorium en wanneer ze vechten, wordt er tot op het bot gestreden. Ze rukken elkaars ledematen af en brengen hun tegenstander ernstige verwondingen toe. Wonder boven wonder genezen hun wonden zeer makkelijk, terwijl er toch heel wat ziekteverwekkende kiemen in hun leefomgeving aanwezig zijn.”

Drie jaar geleden onderzocht Merchant al het bloed van alligators en ontdekte hij wat hen zo bestand maakte tegen infecties: een natuurlijk verdedigingssysteem. Net als de mens hebben de alligator en de krokodil een ingebouwd afweersysteem tegen binnendringende bacteriën en virussen.

Toen Merchant het alligatorbloed in contact bracht met ziektekiemen als het aids-virus, begonnen de bloedcellen de virussen af te breken.

“Hun afweersysteem is nog veel sterker dan dat van ons,” aldus de professor, “maar het is volstrekt zinloos het alligatorbloed zomaar bij de mens in te spuiten. Ons lichaam zou de stof als niet-menselijk herkennen en bijgevolg afstoten.”

Daarom hoopt de wetenschapper in het reptielenbloed een bestanddeel te vinden dat in een antibioticum verwerkt kan worden.

In zijn onderzoek richt hij zich op de witte bloedcellen: die maken eiwitten aan en verenigen zich om binnendringende microbes te bestrijden.

Merchant gelooft dat er een nieuw medicijn tegen virale infecties gebrouwd kan worden met de geïsoleerde witte bloedcellen van alligators en krokodillen. “We hebben zo’n vijftien à twintig gevangen krokodillen verwond. Ik heb de witte bloedcellen afgezonderd en ze vervolgens opengebroken om de eiwitten te bekijken.”

Merchant wacht momenteel in spanning af tot de stalen zijn lab in het Amerikaanse Louisiana bereiken. Dan kan hij zijn onderzoek voortzetten.

De volgende stap zou erin bestaan gelijkaardige eiwitten aan te maken die zeer schadelijke virussen in het menselijk lichaam, zoals het aids-virus en de ziekenhuisbacterie, uitschakelen.

Vioxx

Het Amerikaanse farmaceutische bedrijf Merck&Co moet een schadevergoeding van 208 miljoen euro betalen aan de Texaanse Carol Ernst. Haar man stierf aan hartritmestoornissen nadat hij maandenlang de populaire pijnstiller Vioxx slikte. Het is slechts de eerste uitspraak in mogelijk duizenden Vioxx-rechtszaken.

. Wat is Vioxx?

Op het einde van de jaren negentig werd het geneesmiddel Vioxx wereldwijd op de markt gegooid, ondersteund door een nooit eerder geziene marketingcampagne.

Vooral patiënten met gewrichtspijn slikten de zogenaamde superpijnstiller zonder de negatieve bijwerkingen van klassieke ontstekingsremmers zoals aspirine.

Wereldwijd gebruikten meer dan 20 miljoen mensen Vioxx. In België kwam het medicijn in 1999 op de markt. Op vijf jaar tijd verkocht Merck in ons land 1,2 miljoen verpakkingen aan ongeveer 18.000 patiënten.

In september vorig jaar werd Vioxx uit de handel genomen of voorzien van een waarschuwing over de mogelijke gezondheidsrisico's.

. Wie besliste om Vioxx uit de handel te nemen?

Geneesmiddelengigant Merck besloot vrijwillig de hele voorraad Vioxx uit de rekken te halen, vijf jaar na een wereldwijde goedkeuring voor verkoop. Het bedrijf had ontdekt dat bij patiënten die het geneesmiddel langer dan 18 maanden namen ernstige bijwerkingen optraden. Diezelfde maand brachten de Amerikaanse controlediensten aan het licht dat de inname van Vioxx het risico op een hartziekte met 34 procent verhoogt. Dit percentage stijgt naarmate de patiënt het middel langer inneemt.

. Waarvoor is het bedrijf veroordeeld?

De Texaanse jury oordeelde dat Merck&Co zich schuldig maakte aan nalatigheid met de dood tot gevolg. Robert Ernst overleed in 2001 in zijn slaap als gevolg van hartritmestoornissen. De marathonloper en triatleet nam toen al acht maanden Vioxx tegen gewrichtspijn in de handen. Zijn vrouw, Carol Ernst, spande een rechtszaak omdat ze de fabrikant verantwoordelijk achtte voor de dood van haar man.

Geneesmiddelenproducent Merck blijft volhouden dat er geen oorzakelijk verband bewezen kan worden tussen het gebruik van de pijnstiller en de dood van de man. Ernst was al jarenlang hartpatiënt en die klachten resulteerden in zijn overlijden. De twaalfkoppige jury volgde de redenering van de geneesmiddelenproducent niet en ging ervan uit dat het bedrijf al eerder op de hoogte was van de gevaren van Vioxx, maar die doelbewust verzweeg.

De rechtbank kende de weduwe een schadevergoeding van 208 miljoen euro toe.

. Wat hangt Merck boven het hoofd?

Vlak na de uitspraak kelderden de aandelen van het bedrijf omdat investeerders geloven dat deze rechtszaak het begin van een jarenlange procedureslag kan betekenen. Alleen al in Amerika dreigen meer dan 4.200 nabestaanden de farmareus aan te klagen omdat die de gezondheidsrisico’s verzweeg. Alle claims samen zouden het bedrijf 20 miljard euro kunnen kosten en de toekomst van de firma hypothekeren, tenzij Merck erin slaagt een minnelijke schikking met de familieleden van de slachtoffers te regelen. Wint de geneesmiddelengigant deze rechtszaak in hoger beroep, dan is de kans groot dat vele andere gedupeerden afzien van juridische stappen.

. Wat is de toekomst van geneesmiddelen zoals Vioxx?

Vioxx, een van de belangrijkste producten van Merck, was verantwoordelijk voor 10 procent van de totale inkomsten van het bedrijf, met een omzet van 2 miljard euro in 2003. Het bedrijf weigert, net als andere grote farmaceutische bedrijven zoals GlaxoSmithKline en Pfizer, om dit type van pijnstillers op te geven.

Uitvoerig onderzoek over de veiligheid van geneesmiddelen in dezelfde klasse moeten bewijzen dat de pillen een toekomst hebben als veilige en effectieve pijnstiller.

Merck verkoopt in 54 landen trouwens nog altijd een gelijkaardig geneesmiddel.

. Hoeveel slachtoffers heeft Vioxx gemaakt in België?

Dat is moeilijk in te schatten. In januari liet het ministerie van Volksgezondheid weten dat Vioxx in ons land twaalf dodelijke slachtoffers zou hebben geëist, naast 357 patiënten met zware ongewenste neveneffecten. Maar kort daarna berekende dokter Dirk Van Duppen dat in België ongeveer 693 mensen een hartinfarct zouden hebben opgelopen tengevolge van het medicijn, 346 onder hen werd dat fataal.

. Kunnen nabestaanden van Belgische slachtoffers ook een rechtszaak aanspannen?

Dat kan. Het precedent van de rechtbank in Texas maakt dat zelfs makkelijker voor Belgische slachtoffers. Maar de astronomische vergoeding die het eerste slachtoffer mocht opstrijken zal zeker niet toegekend worden aan Belgische slachtoffers. Bovendien kan een dergelijk proces erg lang aanslepen en veel geld kosten, terwijl het niet zeker is dat Merck in elke zaak veroordeeld zal worden.

zondag, augustus 21, 2005

Mp3-spelers beschadigen het gehoor

Experts vrezen dat de stijgende verkoop van iPods en andere draagbare mp3-spelers zou kunnen betekenen dat veel meer mensen aan gehoorverlies zullen lijden, zo staat te lezen op de website van BBC. Als de muziek te luid door de koptelefoon schalt, kan dat permanente schade aanrichten.

De National Acoustic Laboratories in Sydney in Australië ontdekten dat een kwart van de mp3- spelergebruikers naar hun muziek luisteren op gevaarlijk luide volumes.

Ook de RNID, de Australische nationale dovenvereniging, waarschuwt voor de risico’s van de mobiele geluidsdragers. Zij ontdekten dat 39 procent van de 18- tot 24-jarigen minstens een uur per dag naar hun mp3-speler luisteren. Tweeënveertig procent gaf zelf toe dat ze de muziek te luid zetten. De RNID beschouwt 80 decibel of meer als gevaarlijk. Sommige mp3-spelers kunnen tot 105 decibel produceren, maar er zijn gebruikers die het toestel ‘opfokken’ zodat het nog luider kan spelen. Wat gevaarlijk is, is het feit dat het maanden kan duren voor je merkt dat je gehoor beschadigd is. De RNID raadt gebruikers van mp3-spelers dan ook aan om geregeld een pauze te nemen in plaats van een uur of langer aan één stuk te luisteren. Ze geven ook mee dat een zoemend geluid in de oren een teken is dat je de muziek op zijn minst stiller moet zetten.

zaterdag, augustus 20, 2005

Brandwonden

Zwitserse artsen hebben ontdekt dat brandwonden mogelijk genezen kunnen worden met behulp van de huidcellen van een foetus. De artsen behandelden de brandwonden van acht kinderen met de huidcellen en zagen hoe de wonden na amper twee weken genazen. Dat staat in de online- uitgave van het medische tijdschrift The Lancet. De artsen gebruikten voor hun onderzoek de huidcellen van een veertien weken oude geaborteerde foetus. Ze vermenigvuldigden die cellen en behandelden er de tweede- en derdegraadsbrandwonden van de acht kinderen mee. Telkens als het verband werd verwisseld, werd een nieuwe ‘huidlaag’ op de wonde gelegd.

Na twee tot drie weken waren alle wonden genezen. Volgens wetenschappers hebben de huidcellen van een foetus bepaalde groeifactoren die zorgen voor de wondheling. Van afstotingsverschijnselen was geen sprake. Toch staan onder anderen Britse plastisch chirurgen erg sceptisch tegenover de medische ontdekking.

“Het is niet bewezen dat die wonden na twee weken niet vanzelf konden genezen zijn”, luidt het.

Momenteel gebruiken artsen bij patiënten met zware brandwonden al een gelijkaardige techniek. Daarbij wordt gezonde huid van de patiënt getransplanteerd naar de plaats van de wonden.

vrijdag, augustus 19, 2005

Ziek worden

In de winter word je niet ziek van het koude weer, wel van vaker binnen te zitten.

Hydraterende crèmes

Tegenwoordig kunnen we er in de reclameblokken op tv niet meer aan ontsnappen: semi-wetenschappelijke uitdrukkingen als ‘het unieke aminozuurcomplex’, ‘revolutionaire hydraterende formules’, ‘zuivere extracten’ en ‘bewezen doeltreffendheid’ vliegen ons om de oren. Het lijkt wel alsof we niks meer kunnen consumeren dat niet eerst in het laboratorium van een of andere wetenschapper is gepasseerd.

Margaret McCartney van de Britse krant The Guardian nam die ‘wetenschappelijke’ beweringen op haar beurt onder de loep.

“Vroeger waren de spotjes met oog voor erotiek en seks het meest zinneprikkelend.

Seks deed verkopen”, meent McCartney.

“Maar nu staat de harde wetenschappelijkheid van de advertenties garant voor een goede verkoop”, vervolgt McCartney.

Zij onderzocht in hoeverre reclamespotjes ons feiten of fabeltjes aansmeren. Deze week kreeg het Franse cosmeticamerk L’Oréal nog te horen dat hun laatste campagne van het scherm moet wegens ‘misleidend’.

In mei was Estée Lauder hetzelfde lot beschoren. Wie heeft nu de waarheid in pacht? Volgens McCartney moet nagegaan worden hoeveel proefkonijnen er waren, en of ze al dan niet geblinddoekt de test ondergingen en of ze gevraagd werden het middeltje met een gelijkaardig product van een ander merk te vergelijken. Zo ontdekte de Advertising Standards Authority (ASA) dat L’Oréals Perfect Slim, een anticellulitiscrème, door slechts 48 vrouwen werd getest, van wie er 34 daadwerkelijk een verschil opmerkten.

Claire Forbes van de ASA zegt dat het onmogelijk is alle advertenties op geveinsde wetenschappelijkheid te testen. Daarom gaan ze eerder af op de kritieken van de consument: jaarlijks stromen er zo’n 14.000 klachten binnen. Zo bleek een ‘doeltreffende’ vermageringspil slechts op 44 mensen getest te zijn. Ook een wetenschapper in het lab van Pantene, geeft aan dat een ‘herstellende shampoo voor beschadigd haar’ maar drie keer op tien staaltjes haar uitgeprobeerd werd. Bovendien zet de trend zich ook voort in de reclamespotjes voor geneesmiddelen.

Het cholesterolverlagende Zocor Heart-Pro zou het medicijn bij uitstek zijn om hartkwalen te vermijden. Die bewering stoelt echter op toevallige bevindingen, die gretig uitvergroot worden, en niet zozeer op wetenschappelijk onderzoek.

donderdag, augustus 18, 2005

Longkanker bij niet-rokers

Longkanker werd altijd bekeken als een ziekte van rokers, en eventueel ook ex-rokers, maar nu blijkt de dodelijke kanker meer dan ooit voor te komen bij mensen die nooit ge rookt hebben.

Het feit dat niet-rokers ook longkanker kunnen krijgen kwam vorige week in het nieuws toen Dana Reeve, de weduwe van Superman-acteur Christopher Reeve, meedeelde dat ze in behandeling is voor longkanker.

Dana Reeve heeft nooit gerookt.

De ziekte blijft natuurlijk het meeste slachtoffers maken bij rokers en ex-rokers, maar het wordt nu almaar belangrijker om te bestuderen waarom mensen die nooit gerookt hebben longkanker krijgen.

Ook dokters die patiënten met longkanker behandelen, hebben gemerkt dat het aantal gevallen bij niet-rokers toeneemt. Zowat 15 procent van de gevallen zijn niet-rokers.

Niemand weet precies waarom dat aantal stijgt. Een theorie stelt dat veel niet-rokers jarenlang mee hebben gerookt met ouders of grootouders die thuis, binnenshuis, rookten. Dokters kunnen dan de mogelijkheid van longkanker negeren als ze die patiënten behandelen en de symptomen als een chronische hoest toeschrijven aan andere factoren. Longkankerexperts zeggen nu dat dokters de mogelijkheid van longkanker niet te snel terzijde mogen schuiven gewoon omdat een patiënt niet rookt. Ze moeten minstens nagaan of de zieke in een huis met rokers woont of heeft gewoond.

Ook blootgesteld worden aan grote hoeveelheden radon kan longkanker veroorzaken. Radon is een natuurlijk voorkomend radioactief gas. Het is onzichtbaar en reukloos en kan zich opstapelen in afgesloten ruimten zoals huizen en ondergrondse mijnen.

De meeste niet-rokers zullen nooit zeker weten hoe L ze aan hun longkanker gekomen zijn. Dokters weten wel al dat de longkanker die niet-rokers krijgen verschillend is van die bij (ex-)rokers. Ook lopen nietrokende vrouwen meer risico op longkanker. Dat zou kunnen komen omdat beschadigde cellen bij vrouwen zich minder snel herstellen dan bij mannen, wat hen gevoeliger maakt voor omgevingsfactoren.

woensdag, augustus 17, 2005

Ziekteverlof

Het prachtige weer van eind vorige en begin deze week bracht ons al wat in vakantiestemming. En ja hoor, binnen precies zes weken is het zover. Dan lonken enkele weken zalig niets of totaal iets anders doen voor heel wat landgenoten. Maar wat als je plots ziek wordt en dus niet, of maar gedeeltelijk van je vakantie kan genieten?

Gewoon pech gehad? Ben je die dagen gewoon kwijt? Of bestaat er een mogelijkheid om een aantal vakantiedagen om te zetten in ziektedagen en zo nog iets te redden?

Wie zich een paar dagen voor zijn of haar geplande vakantie niet lekker voelt, kan best niet te lang wachten om naar de dokter te gaan. Als blijkt dat je effectief ziek bent voor je aan je vakantie begint, heb je het recht om de geplande vrije dagen die tijdens je ziekteverlof vallen later op te nemen. Ze zijn dus niet verloren.

De sociale wetgeving gaat ervan uit dat je ziekte je verhinderd heeft om op het geplande ogenblik met vakantie te vertrekken. Bijgevolg verlies je het recht op die dagen niet. Je doet er wel goed aan de werkgever erop te wijzen dat je vakantie had gepland als je hem je ziektebriefje bezorgt. Hetzelfde geldt uiteraard bij een eventuele verlenging van je ziekteperiode die dan met een volgende ziektebriefje wordt aangetoond.

En als je ziek wordt als de vakantie al begonnen is? Dan is er geen sprake van dat je ziekte je verhindert om vakantie te nemen. Je was immers al met vakantie toen de eerste symptomen opdoken. Wie ziek wordt tijdens zijn of haar vakantie heeft pech. De vakantiedagen die je in je bed of als een koortsige zombie doorbrengt, zijn onherroepelijk verloren. Tenzij je werkgever een geste doet, maar daar hij juridisch uiteraard niet toe verplicht.

Velen laten hun vakantie beginnen op een maandag, met de bedoeling om de zaterdag voordien al te vertrekken. Wat gebeurt er als je tijdens het weekeinde griep krijgt? Hier geldt dezelfde regel. Je bent ziek geworden voor je formeel aan je vakantie bent begonnen. Dat je in de praktijk al met vakantie was vertrokken en in het zuiden van Frankrijk bent ziek geworden, doet niet ter zake. Je kon per slot van rekening evengoed een weekeinde naar Saint-Tropez gaan en maandag opnieuw komen werken.

Zorg er in dat geval wel voor dat de Franse arts op je briefje vermeldt dat je de woning mag verlaten. Anders kan een controlearts vaststellen dat je niet thuis bent -- tenzij je snel (en ziek) uit Frankrijk naar huis terugkeert -- en ervan uitgaan dat er niet echt iets mis is.

Sommige bedrijven -- en vooral die waar in het weekeinde nooit gewerkt wordt -- doen moeilijk als je pas in het weekeinde ziek werd. De directie argumenteert dan vaak dat de laatste werkdag voor de vakantie begon achter de rug was toen je ziek werd. Dat gebeurt minder voor winkelpersoneel, verpleegkundigen, journalisten en andere beroepen waar zaterdag- en zondagswerk courant is.

Zorg er dus in elk geval voor dat de dokter nauwkeurig de datum, liefst zelfs het uur, vermeldt waarop hij/zij heeft vastgesteld dat je ziek bent. En stel je werkgever meteen -- in de praktijk kan dat waarschijnlijk niet voor maandagochtend -- op de hoogte van je situatie. De eventuele discussie achteraf wordt er een stuk makkelijker door.

En wat als ik in een bedrijf werk dat mij geen keuze laat? In de bouwsector bijvoorbeeld sluiten alle bedrijven in de maand juli. In die periode moet je, zin of geen zin, met vakantie gaan.

Uit de jurisprudentie blijkt dat de vakantieperiode in die gevallen geacht wordt vrijdagavond in te gaan. Wie pas dan ziek wordt, heeft pech.

Maar wie een doktersbriefje heeft met donderdagavond als datum, kan zijn ziektedagen die samenvallen met vakantie wél later opnemen, zelfs als hij of zij dan als enige in het hele bedrijf buiten de normale periode (een stukje) vakantie neemt.

Ten slotte ook nog even vermelden dat voor rust- of recuperatiedagen, die een compensatie vormen voor weekend- en avondwerk, dezelfde regels gelden als voor vakantie. Ook als ze geïsoleerd, dus niet gekoppeld met vakantiedagen, worden opgenomen.

dinsdag, augustus 16, 2005

Kikkervisjes tegen lymfklierkanker

Wetenschappers van het Vlaams Interuniversitair Instituut voor Biotechnologie (VIB), verbonden aan de KU Leuven, zijn erin geslaagd om aan te tonen dat het complexe netwerk van lymfevaten in het menselijke lichaam bestudeerd kan worden met behulp van het kikkervisje. Dat is een eerste belangrijke stap in de zoektocht naar oplossingen voor ziekten zoals kanker en lymfe-oedeem (zwelling door waterophoping).

De bevindingen van professor Peter Carmeliet en zijn team werden gisteren gepubliceerd in het tijdschrift Nature Medicine.

De nieuwe ontdekking brengt het onderzoek naar het netwerk van lymfevaten, waar totnogtoe weinig over geweten is, in een stroomversnelling.

“Met kikkervisjes wordt het mogelijk om zeer snel nieuwe genen te identificeren die een rol spelen in de ontwikkeling en het functioneren van het lymfevatennetwerk”, luidt het.

Bij de bloedcirculatie door het lichaam sijpelen vloeistof en eiwitten uit de bloedvaten. Een netwerk van lymfevaten vangt die uitgestroomde kleurloze vloeistof (lymfe) op en vervoert ze terug naar het bloedvatennetwerk.

“Dat lymfevatennetwerk is onmisbaar bij de regeling van de waterhuishouding in het lichaam en voor de ondersteuning van het immuunsysteem dat ons beschermt tegen ziekteverwekkers”, zeggen de wetenschappers. Fouten in de aanmaak of het functioneren van dat netwerk liggen aan de basis van heel wat aandoeningen, zoals ontstekings- en infectieziekten en lymfeoedeem.

Bovendien kan een goed functionerend lymfevatennetwerk de verspreiding van kankercellen vergemakkelijken.

Tot nu toe bestaat er een gebrek aan studie en kennis over het lymfenetwerk.

Een van de redenen daarvoor was het feit dat er geen goed modelsysteem voor bestond. Lymfevaten in muizen bestuderen is zeer tijdrovend en andere kleinere modelorganismen zijn niet geschikt omdat ze geen lymfevaten hebben.

In het begin van de twintigste eeuw verschenen er studies die suggereerden dat kikkervisjes wel een lymfevatennetwerk hebben. Dat zette professor Carmeliet en zijn team ertoe aan om uit te zoeken of kikkervisjes een gepast modelsysteem kunnen vormen. “Kikkervisjes zijn makkelijk genetisch te wijzigen en vormen daarom een gedroomd modelsysteem waarin men relatief makkelijk genen kan identificeren die van belang zijn in de ontwikkeling van complexe biologische structuren”, aldus de onderzoekers.

Tijdens de studie gebruikte het team Prox1, een eiwit dat essentieel is voor de vorming van lymfevaten.

Met behulp van kleuringstechnieken visualiseerden ze onder meer de plaatsen in kikkervisjes waar Prox1 wordt aangemaakt. Met diezelfde technieken toonden de vorsers ook aan dat de ontwikkeling van lymfevaten in kikkervisjes op een vergelijkbare manier verloopt bij muizen en mensen.

Met die resultaten bewijzen de VIB-onderzoekers als eersten dat het kikkervisje een uitstekend modelorganisme vormt voor de studie van lymfevaten. Zo kunnen kikkervisjes in de toekomst gebruikt worden om genen te identificeren die van belang zijn voor de ontwikkeling van dat complexe netwerk. Dat maakt de weg vrij voor de zoektocht naar oplossingen voor ziekten die veroorzaakt worden door fouten in het lymfevatennetwerk.

zaterdag, augustus 13, 2005

Doorbraak in AIDS-bestrijding

Amerikaanse wetenschappers beweren dat ze een succesvolle behandeling tegen aids hebben gevonden. Eén probleem: hun kuur werd getest op slechts vier personen, waardoor het nog te vroeg is om van een doorbraak te spreken.

In het wetenschappelijke blad The Lancet omschrijven de vorsers van de Universiteit van Noord-Carolina hun onderzoek als een proof of concept, een ontwerptest. Vier patiënten die al jarenlang bestaande aids-remmers namen, werden gedurende vier maanden behandeld met een zogenaamde haarttherapie, wat staat voor highly-active antiretroviral therapy. Bij drie van de vier patiënten hield de therapie de verspreiding van aids-partikels met 75 procent tegen.”

Hoofdonderzoeker David Margolis is voorzichtig maar ook een beetje euforisch over zijn onderzoeksresultaten.

“Onze bevindingen doen veronderstellen dat we aids in een bepaald stadium kunnen tegenhouden. Met onze tests willen we andere onderzoekers op weg helpen om verder te zoeken naar het juiste geneesmiddel om de verspreiding va het aids-virus tegen te gaan. Maar ik verwacht niet dat dat snel zal gebeuren.

Preventie blijft nog altijd de belangrijkste boodschap.”

In een begeleidend commentaar in The Lancet schrijft de Canadese aids-expert Jean-Pierre Routy van de McGill-universiteit Montreal dat de haart-therapie “mogelijk een stap is om van hiv/aids niet langer een chronische ziekte te maken”. “Deze resultaten zijn nog erg voorbarig”, schrijft Routy, “maar ze verdienen dringend verdere studie. We hebben het hier over een mijlpaal in het aidsonderzoek die de weg vrijmaakt voor een mogelijke behandeling.

Vorige week was iedereen er nog van overtuigd dat het tegenhouden van aids onmogelijk was, nu gelooft iedereen voor de allereerste keer in de mogelijkheid om aids terug te dringen.”

Andere experts zijn iets voorzichtiger.

“Professor Robin Weiss van de University College London: “Dit zou wel eens een ongelofelijke vooruitgang kunnen zijn, maar het is nog veel te vroeg en zelfs roekeloos om te spreken over de genezing van aids.”

Abraham Karpas van de Cambridge- universiteit was dan weer negatief over het Amerikaans onderzoek: “Dit is absolute nonsens.

De vorsers van Noord-Carolina hebben niet eens de aard van aids begrepen. Ik verzeker u dat het nog heel lang zal duren vooraleer we een geneesmiddel tegen aids vinden. Preventie blijft voorlopig de enige manier om de ziekte te bestrijden.”

vrijdag, augustus 12, 2005

Pacemaker

Ruim 130 Belgen met een pacemaker van de Amerikaanse firma Guidant moeten een vervangingstoestel laten inplanten. Bij enkele pacemakers die tussen 1997 en 2000 geproduceerd werden, is een defect vastgesteld, waardoor vocht in het toestel kan komen. Het nieuws werd gisteren door VTM bekendgemaakt en is door Volksgezondheid bevestigd.

De getroffen pacemakerfamilie, zoals een lot pacemakers wordt genoemd, bestond uit 450.000 exemplaren.

Achtenzeventigduizend daarvan bevatten het defecte onderdeel, dat door een ander bedrijf werd aangeleverd. Er waren tot nu toe slechts 65 meldingen van patiënten die met het defect geconfronteerd werden. Dodelijke slachtoffers zijn er niet.

In ons land werden 1.520 pacemakers van het getroffen lot ingeplant.

Dertig procent van die patiënten zou intussen op natuurlijke wijze zijn overleden, schat Dirk Joostens, verantwoordelijke CRM (Cardiaque Rhythm Management) bij Guidant Belgium.

Alleen de patiënten die volledig afhankelijk zijn van hun hartstimulator, zo’n 15 procent of 135 mensen, moeten hun pacemaker laten vervangen. Guidant vergoedt deze ingreep.

Volksgezondheid werd op 18 juli al van het probleem met de pacemakers op de hoogte gebracht. Philippe Bauwin van de cel Medische Hulpmiddelen bij Volksgezondheid zegt dat incidenten met pacemakers en defibrillatoren zich geregeld voordoen. Een tijd geleden was er nog een waarschuwing over problemen met inplantbare hartdefibrillatoren, eveneens van Guidant.

In het Amerikaanse Utah viel zelfs een dodelijk slachtoffer.

Een pacemaker is een apparaat dat een onregelmatig kloppend hart weer in het juiste ritme brengt. Het geeft constant impulsen.

Defibrillatoren treden pas in werking wanneer het hart het dreigt te begeven. Een schokje moet het hart hier weer op gang brengen. Professor Mattias Duytschaever, cardioloog in het Universitair Ziekenhuis van Gent, stelt hartpatiënten die hun pacemaker moeten laten vervangen, gerust.

De ingreep is niet zo zwaar en duurt maar een half uur. De patiënt kan ’s avonds al weer naar huis. Hij geeft nog mee dat alle cardiologen door Guidant op de hoogte zijn gebracht van het probleem met de pacemakers en gevraagd zijn om enkel de betrokken patiënten te verwittigen. Zo wordt onnodige paniek vermeden.

donderdag, augustus 11, 2005

Weetje

De snelst groeiende nagel is die van de middenvinger.

woensdag, augustus 10, 2005

Huidkanker bij vrouwen

Twee vormen van huidkanker komen drie keer vaker voor bij vrouwen onder de veertig dan in de jaren zeventig. Volgens de onderzoekers wijst dat erop dat alle waarschuwingen voor te lang in de zon zitten voor niets zijn geweest.

In 2003 werd bij 32 vrouwen op 100.000 een van de twee meest voorkomende soorten huidkanker vastgesteld, terwijl dat in de late jaren zeventig nog slechts 13 per 100.000 betrof. Het gaat om het basocellulair carcinoom en het plaveiselcelcarcinoom, die niet alleen vaker voorkomen, maar ook beter te genezen zijn in een vroeg stadium dan het dodelijke melanoomtype.

“Een gebruinde huid wordt nog steeds gezien als een teken van gezondheid en schoonheid”, zegt dokter Leslie Christenson van Mayo Clinic in Rochester, Minnesota.

Samen met haar collega’s bekeek zij de data van 500 gevallen van huidkanker in de omgeving, waar momenteel een onderzoek loopt naar de algemene gezondheidstoestand van de bewoners van de streek.

“Vooral jonge vrouwen gaan nog steeds zonnebaden en liggen uren in de zon, ondanks alle waarschuwingen over de neveneffecten van zonnestralen”, zegt Christenson. Bij jonge mannen bleek enkel het plaveiselceltype te zijn toegenomen, maar volgens de onderzoekster moet men niet te snel besluiten dat mannen voorzichtiger zijn. “Mannen zijn minder met hun huid bezig.

Ze merken de verkleurende huidvlekken minder snel op dan vrouwen.”

De basale soort verschijnt als een roze vlekje op de huid dat kan bloeden. De plaveiselcelsoort is gelijkaardig, alleen steekt zij in de hoogte, waardoor ze meer opvalt.

dinsdag, augustus 09, 2005

Yoga tegen een buikje

Aan yoga doen kan voorkomen dat je bijkomt op middelbare leeftijd.

Dat blijkt uit de resultaten van een recente studie.

Tussen hun 45ste en hun 55ste komen de meeste mensen zowat een halve kilo per jaar bij. Als je aan yoga doet, kan het zijn dat je die extra kilo’s vermijdt of tenminste tempert. Dat mogen we concluderen uit een recente studie, hoewel het verband tussen yoga en lichaamsgewicht eerder onrechtstreeks lijkt te zijn.

De onderzoekers vroegen meer dan vijftienduizend mannen en vrouwen van 53 tot 57 jaar hun huidige gewicht op te geven en dat van toen ze 45 waren. Ze moesten ook zeggen of ze geregeld wandelden, aan gewichtheffen of aan yoga deden en of ze zware, gematigde of helemaal geen lichaamsoefeningen deden. Ook hun voedingspatroon werd bekeken.

Vier jaar of langer aan yoga doen, ten minste 30 minuten per week, betekende anderhalve kilo minder bijkomen voor wie een normaal lichaamsgewicht had op zijn 45ste. Wie op die leeftijd met overgewicht kampte, verloor 2,5 kilo, terwijl niet-yogabeoefenaars van diezelfde categorie 6,5 kilo bijkwamen.

Dokter Alan R. Kristal, hoofdauteur van de studie, benadrukte dat yoga geen magische techniek is die je gewicht binnen de perken houdt. “Er zijn vele strategieën waarmee je je gewicht onder controle kunt houden. Maar geen enkele kan je buiten de wet van de thermodynamica stellen. Als je meer energie consumeert dan je verbruikt, dan wordt die energie onvermijdelijk opgeslagen als vet.

Yoga is wel een veilige en comfortabele manier om regelmatig fysieke oefeningen te doen voor wie dat niet gewoon is.”

De auteurs van de studie gaven toe dat hun studie, die gepubliceerd werd in het julinummer van Alternative Therapies, erg beperkt is. Zo waren er amper 132 ondervraagden die al langer dan vier jaar aan yoga deden. Ook berustte de studie niet op feiten, maar op verklaringen van de ondervraagden, die niet altijd even betrouwbaar zijn. De yogabeoefenaars waren daarenboven in betere conditie dan de niet-beoefenaars.

Studies die berusten op observatie, zoals deze, zijn moeilijk te interpreteren, gaven ze nog mee.

Weldoordachte klinische proeven zijn het betrouwbaarst om het effect te bepalen van yoga op het gewicht.

Niettemin boden de onderzoekers verschillende verklaringen voor het onrechtstreekse verband tussen yoga en het onder controle houden van het lichaamsgewicht.

Hoewel yoga op zich geen dagelijkse lichaamsoefening genoemd kan worden, zul je er we sneller door geneigd zijn aan lichaamsbeweging te doen. Beoefenaars gaan bewuster om met hun lichaam en zullen er dus beter op letten niet te veel te eten.

Yoga stimuleert je bovendien om goed in je vel te zitten, je te engageren en discipline te kweken, kwaliteiten die je aanzetten je levensstijl te veranderen en er trouw aan te blijven. “In dat opzicht kan aan yoga doen mensen helpen bij de moeilijkere kantjes als ze willen diëten”, concludeert Kristal.

maandag, augustus 08, 2005

Kaalheid bij vrouwen veroorzaakt door stress

Kaalheid bij vrouwen wordt niet noodzakelijk altijd veroorzaakt door ziekte. De flinke portie stress die het leven tegenwoordig meebrengt, zorgt ervoor dat een alarmerend snel groeiend aantal jonge vrouwen hun haren verliezen: van zo’n 30.000 Europese vrouwen, tien jaar geleden, naar miljoenen vandaag.

Jaarlijks krijgen in Europa enkele miljoenen vrouwen last van haaruitval.

Dat kan gaan van ‘pleksgewijze’ kaalheid tot het verlies van alle haar op het hoofd of zelfs het hele lichaam. De uitval is het gevolg van een plaatselijke ontstekingsreactie bij de haarwortel. Daardoor breken haren snel af of groeien ze helemaal niet meer.

Hoe het komt dat vrouwen zoveel haar kunnen verliezen, is nog niet helemaal duidelijk. Erfelijkheid kan een rol spelen.

Daarnaast wordt er gedacht aan een stoornis van het afweermechanisme van het lichaam. Ook psychische factoren spelen een rol. Opvallend vaak slaat de kaalheid, of alopecia, toe na ingrijpende gebeurtenissen of perioden van verhoogde stress.

Het is aan die laatste oorzaak dat de toename van het aantal gevallen van alopecia wordt toegeschreven. Want dat haaruitval bij vrouwen steeds vaker voorkomt, staat wel vast. De enkele miljoenen per jaar waren er een tiental jaar geleden nog dertigduizend. De druk op vrouwen is navenant toegenomen. Ze balanceren tussen hun huishouden en hun werk, dat ook maar steeds veeleisender wordt.

Elizabeth Steel is directeur van Hairline International, een vereniging voor mensen die lijden aan alopecia. Zij stelt dat een hectische levensstijl en snelle diëten mogelijke oorzaken zijn. “Er is niet één oplossing”, zegt zij in The Sunday Telegraph.

Telegraph.

“Maar een reden dat sommige vrouwen haaruitval ontwikkelen is ijzertekort.”

Dat tekort kan veroorzaakt worden door plotseling te gaan diëten of door zogeheten jojodiëten. Tel daar nog eens de levensstijl bij op die vrouwen in de dertig zich eigen hebben gemaakt. “Lange uren kloppen, niet fatsoenlijk eten en een leven leiden vol stress. Dat verzwakt het lichaam”, zegt Steel. Verder kan alopecia ook uitgelokt worden door sommige anticonceptiepillen en een overactief immuunsysteem.

Een van de bekendste vrouwen die te kampen kreeg met haaruitval is prinses Caroline van Monaco. In 1995 zag zij zich gedwongen haar hoofd kaal te scheren en een hoofddoek te dragen nadat ze haar was beginnen te verliezen. Dat probleem werd mogelijk veroorzaakt door de stress die het overlijden van haar man meebracht. Die kwam om in een ongeval met een speedboot.

Britse vrouwen die last hebben van haaruitval kunnen tegenwoordig een beroep doen op de National Health Service (NHS). Die vergoedt haarverlengingen. De verlengstukken kunnen geweven worden in een gaasjes die vastgemaakt worden op de hoofdhuid. De patiënt kan de nieuwe dos wassen en kammen als was het natuurlijk haar. De verlengstukken moeten enkel om de drie maanden vervangen worden.

Veel vrouwen die met kaalheid kampen zien de erkenning van de NHS als essentieel.

Haarverlies veroorzaakt namelijk ook mentale problemen. Sommige vrouwen durven daardoor nauwelijks nog buiten te komen, laat staan dat ze nog iemand zullen aanspreken.

“Ik was me er altijd erg bewust van en probeerde mijn haar naar achteren te kammen om het te verbergen”, zegt de veertigjarige Catherine Wallace, die de afgelopen twintig jaar veel haar verloor.

Nu ze behandeld wordt, voelt Wallace zich stukken beter. “Ik heb weer een normaal leven.”

Toch zijn er artsen die wantrouwig staan tegenover de erkenning van de NHS. Eentje vreest in The Sunday Telegraph dat het einde straks zoek is. “Ik ben er niet tegen dat vrouwen voor een echte ziekte behandeld worden. Maar ik vrees dat het er op zal uitdraaien dat er straks vrouwen zijn die gewoon mooier haar willen en daarom zeggen dat ze een emotioneel trauma doormaken.” De dokter verwijst daarbij naar borstcorrecties, die steeds gebruikelijker worden om cosmetische redenen.

Beter dan yoga of tai-ji : een knuffel

Sommigen zoeken heil in yoga, tai-ji of een goed glas wijn in de hoop een langer en gezonder leven te leiden, maar het kan nog simpeler. Moeders beweren het al jaren en nu krijgen ze gelijk van de wetenschap: een knuffel doet een mens goed.

Onderzoekers van de University of North Carolina hebben ontdekt dat een simpele knuffel ook heel wat effect sorteert, zo bericht The Independent on Sunday. Zo vermindert het hartproblemen en stress en werkt het zo een langer leven in de hand. Aan de basis daarvan staat het hormoon oxytocine, niet voor niets ook wel knuffelhormoon genoemd. Als chemische reactie heeft het bijvoorbeeld een toegenomen bloedtoevoer amper tien minuten na een warme omhelzing. Daar ligt dan ook een mogelijke verklaring voor waarom (getrouwde) stellen vaak gezonder zijn dan singles.

Bij wijze van test lieten de onderzoekers vrijwillige partners elk in een aparte ruimte plaatsnemen. Daarbij werden hun bloeddruk en het gehalte aan oxytocine en het stresshormoon cortisol gemeten.

Vervolgens mochten de proefpersonen gaan zitten op een loveseat in een rustige ruimte Ze moesten dicht tegen elkaar zitten en elkaars hand vasthouden.

Gedurende vijf minuten zagen ze een romantisch videofragment. Daarop volgde een gesprek van twee minuten over de tijd dat ze zich close voelden als koppel. De sessie werd afgerond met een omhelzing van een halve minuut.

De bevinding van de onderzoekers is dat wanneer mensen elkaar in een relatie ondersteunen en een sterke verhouding hebben, hun bloeddruk afneemt tijdens hun samenzijn. Dat kan hen beschermen tegen eventuele hartkwalen. “Dit zijn de eerste bevindingen die oxytocine in verband brengen met de sterkte van de relatie. We zien het zowel bij mannen als vrouwen”, zeggen de onderzoekers.

De wetenschappers deden eerder al eens onderzoek in dezelfde richting. Toen vertelden ze hun proefpersonen dat zij toespraken zouden moeten houden. Honderd stellen hielden even daarvoor elkaars hand vast en mochten elkaar 20 seconden omhelzen. Een andere testgroep bleef afgezonderd van de partner. Tijdens hun toespraken bleek hun hartslag twee keer zo snel te gaan en ook hun bloeddruk steeg dubbel zoveel als die van de testers die eerst een knuffel hadden gekregen.

vrijdag, augustus 05, 2005

Ziekenfonds kiezen

Bestaan er dure en goedkope ziekenfondsen? En zijn sommige ziekenfondsen genereuzer dan andere? Ook op deze markt gaat de concurrentie almaar heviger spelen. Volgende punten kunnen u helpen bij het maken van een keuze.

1. De verplichte ziekteverzekering : overal gelijk

Bij welk ziekenfonds wordt u het best bediend? Kijkt u enkel naar de dienstverlening die wordt aangeboden binnen de verplichte ziekteverzekering, dan mag daar in principe weinig verschil op zitten. De taken van die verplichte verzekering liggen immers vast bij wet. Daaronder vallen in grote lijnen de terugbetaling van dokters- en tandartsbezoeken, de terugbetaling van medicijnen, de derdebetalersregeling bij opname in een ziekenhuis en de terugbetaling van een aantal paramedische diensten zoals behandelingen bij een kinesist, dienstverlening van verpleegkundigen, enzovoort. Deze dienstverlening moet bij elk ziekenfonds identiek zijn, voor welke landsbond u ook heeft gekozen. En ook de prijs van deze verplichte ziekteverzekering is bij elk ziekenfonds gelijk. Bovendien merkt u helemaal niet wat u hiervoor betaalt. Als loontrekkende betaalt u hiervoor immers via afhoudingen van uw loon. En bij zelfstandigen zit de prijs vervat in de sociale bijdragen die ze betalen aan hun sociaal verzekeringsfonds. Merk wel op dat de bijdrage van de zelfstandigen enkel de zogenaamde grote risico's dekt, zoals ziekenhuisopname. Willen zelfstandigen ook verzekerd zijn tegen de kleine risico's, zoals de terugbetaling van doktersbezoeken, dan moeten zij hiervoor een bijkomende verzekering afsluiten. Die moeten ze rechtstreeks bij hun ziekenfonds afsluiten en betalen. De prijs hiervoor varieert naargelang de gezinssituatie en de leeftijd van de aangesloten zelfstandige.

2. Welke bijpremie moet u betalen ?

Sinds enkele jaren moeten alle aangeslotenen bovenop deze wettelijke inhoudingen echter ook een bijpremie betalen. Door het aanrekenen van die bijpremie trachten de ziekenfondsen de zogenaamde 'responsabiliseringsbijdrage' te recupereren die ze sinds enige jaren aan de overheid verschuldigd zijn. Tot 2001 bleef die premie bij de meeste ziekenfondsen beperkt tot 90 frank per jaar. Maar daar is verandering in gekomen. De Christelijke Mutualiteit (CM), goed voor ongeveer 46 procent van de Belgische markt, heeft beslist deze bijdrage vanaf 2002 te verhogen tot 9,54 euro (385 frank) per boekje. Bij de Socialistische Mutualiteit (SM) komt deze bijdrage op 9 euro (363 frank) en bij het Onafhankelijk Ziekenfonds tot 7,32 euro (295 frank). En ook bij de Liberale en Neutrale ziekenfondsen liggen de bedragen in dezelfde orde van grootte. Via dit kanaal draagt u dus, bovenop de inhoudingen op uw loon, extra bij voor de verplichte ziekteverzekering.

3. De aanvullende verzekering : de concurrentie speelt

Naast deze verplichte ziekteverzekering bieden alle ziekenfondsen hun leden ook een pakket bijkomende diensten aan. De wet verplicht de ziekenfondsen minstens één aanvullende dienst te organiseren voor hun leden. In werkelijkheid behelzen deze zogenaamde aanvullende verzekeringen echter enkele tientallen diensten en voordelen, gaande van de echte medische voordelen, zoals de terugbetaling van kijkoperaties, gewrichtsprothesen, ziekenvervoer en medische bijstand in het buitenland tot allerlei aardigheidjes zoals huwelijks- en geboortepremies, voorhuwelijkssparen, de organisatie van jeugdreizen, enzovoort. Een ander belangrijk dienstenpakket dat opgenomen is in de aanvullende verzekering zijn de thuiszorgdiensten, zoals thuisverpleging, gezins- en kraamhulp, enzovoort. Nagenoeg alle ziekenfondsen verplichten hun leden statutair toe te treden tot deze aanvullende verzekering. Alleen bij (de meeste afdelingen van) de Neutrale Ziekenfondsen is dat niet het geval. Vooral op het niveau van deze aanvullende verzekering is er een ware concurrentieslag aan de gang tussen de diverse ziekenfondsen. Met aantrekkelijke huwelijks- en geboortepremies, die in wezen weinig kosten aan het ziekenfonds, proberen de ziekenfondsen jonge, en op medisch gebied ook meestal goedkope leden naar zich te trekken. Het uitbetalen van huwelijkspremies is vanaf dit jaar evenwel verboden.

Deze concurrentieslag speelt zich echter niet alleen af op het vlak van de voordelen, maar ook op het niveau van de prijs die wordt gevraagd voor de aanvullende verzekering. Een duidelijke lijn valt hier evenwel moeilijk in te trekken omdat de verschillende afdelingen van de vijf landsbonden (en dat zijn er tientallen) allemaal hun eigen aanvullende verzekering hebben, met een eigen prijszetting en een eigen voordelenpakket. Over het algemeen is de Socialistische Mutualiteit het goedkoopst met een bijdrage van rond de 4,10 euro per maand voor een alleenstaande. De Liberale Mutualiteit, de Christelijke Mutualiteit en het Neutrale Ziekenfonds zijn doorgaans iets duurder en rekenen ongeveer 4,2 en 4,45 euro per maand voor een alleenstaande. Het Onafhankelijk Ziekenfonds wordt algemeen als duurste aangenomen met nog iets hogere maandpremies. Bij het Onafhankelijk Ziekenfonds Antwerpen-Brugge heeft u sinds dit jaar echter de mogelijkheid te kiezen tussen twee verschillende aanvullende verzekeringen. Onderschrijft u enkel het minipakket, dan betaalt u daar per maand 4,59 euro voor. Kiest u voor het volledige pakket, dan kost u dat 6,2 euro per maand. Het doel van al die concurrentie is uiteraard zoveel mogelijk leden van elkaar af te pikken. En dan nog liefst jonge, gezonde leden. Want die kosten het minst aan het ziekenfonds.

4. Optionele diensten : van kleine risico's tot hospitalisatie

Naast de wettelijke en de aanvullende ziekteverzekering bieden de ziekenfondsen hun leden ook enkele facultatieve, en dus niet verplichte verzekeringen aan. Een eerste is de zogenaamde verzekering voor kleine risico's die zelfstandigen moeten afsluiten wanneer ze hun doktervisites terugbetaald willen krijgen.

Eveneens erg populair is de ziektekostenverzekering, ook vaak hospitalisatieverzekering genoemd, die vooral de laatste jaren is opgekomen. Daarmee doen de ziekenfondsen de private verzekeringsmaatschappijen stevig concurrentie aan. De ziektekostenverzekeringen van de ziekenfondsen zijn immers een stuk goedkoper dan die van de van de privé-sector. Een verschil is echter dat de jaarlijkse premie bij een ziekenfonds toeneemt naarmate u ouder wordt, terwijl die bij een privé-verzekeraar in principe vast blijft. Bovendien is de terugbetaling van de kosten iets minder volledig bij de ziekenfondsformules.